{"id":1671,"date":"2018-01-26T10:13:24","date_gmt":"2018-01-26T09:13:24","guid":{"rendered":"http:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/?p=1671"},"modified":"2018-01-26T10:16:27","modified_gmt":"2018-01-26T09:16:27","slug":"feminizmem-w-antropocen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/2018\/01\/26\/feminizmem-w-antropocen\/","title":{"rendered":"Feminizmem w antropocen"},"content":{"rendered":"

Monika Rogowska-Stangret
\nRecenzja z ksi\u0105\u017cki “Anthropocene Feminism”<\/strong><\/p>\n

Feminizmowi, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 humanizmem i kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do p\u0119kni\u0119cia oblicza \u201eCz\u0142owieka rozumu\u201d, bli\u017cej jest do posthumanizmu \u2013 to w\u0142a\u015bnie feministyczne i postkolonialne metodologie s\u0105 teoriami najbardziej adekwatnymi dla posthumanistycznej epoki Antropocenu.<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n

\"\"Na prze\u0142omie XX i XXI wieku \u015bwiat nauki zawojowa\u0142o okre\u015blenie nowej epoki geologicznej: Antropocenu. Jest to czas, w kt\u00f3rym dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka ju\u017c ma i b\u0119dzie mia\u0142a wp\u0142yw na formowanie si\u0119 warstw Ziemi. Pocz\u0105tki Antropocenu si\u0119gaj\u0105 po\u0142owy XX wieku, a przynajmniej za takim datowaniem opowiedzia\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w i cz\u0142onki\u0144 eksperckiej grupy zg\u0142\u0119biaj\u0105cej Antropocen podczas 35. Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Geologicznego, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Republice Po\u0142udniowej Afryki w 2016 roku[1]. Nie jest to stanowisko niebudz\u0105ce kontrowersji. Pocz\u0105tek Antropocenu jest sam w sobie przedmiotem spor\u00f3w, niekt\u00f3rzy widz\u0105 jego zal\u0105\u017cki w momencie, w kt\u00f3rych kolonializm sta\u0142 si\u0119 zjawiskiem globalnym lub w momencie rozp\u0119dzenia maszyn rewolucji przemys\u0142owej. Geologowie i geolo\u017cki obserwuj\u0105 zmiany zwi\u0105zane z erozj\u0105 i sedymentacj\u0105, klimatem, \u017cyciem organizm\u00f3w \u017cywych, na kt\u00f3re bez w\u0105tpienia wp\u0142ywaj\u0105 plastik, aluminium, beton, popi\u00f3\u0142, zwi\u0105zki radioaktywne i inne pochodz\u0105ce z dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Owe zmiany staj\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 do powo\u0142ania do \u017cycia nowej epoki geologicznej[2]. Sam termin \u201eAntropocen\u201d zawdzi\u0119czamy biologowi Eugene\u2019owi F. Stoermerowi, kt\u00f3ry uku\u0142 je w latach 80. XX wieku, za jego popularyzacj\u0105 stoi natomiast Paul J. Crutzen, holenderski noblista w dziedzinie chemii.<\/p>\n

Z jednej strony nic dziwnego, \u017ce dzi\u015b \u2013 w dobie wzmo\u017conych dyskusji o \u015brodowisku naturalnym i jego zanieczyszczeniu, zastanawiamy si\u0119 nad tym, w jaki spos\u00f3b gatunek ludzki przyczyni\u0142 si\u0119 do obecnej sytuacji. Trudno ignorowa\u0107 tzw. ocieplenie klimatu, wymieranie organizm\u00f3w \u017cywych, kt\u00f3re staje si\u0119 podstaw\u0105 do m\u00f3wienia o \u201esz\u00f3stym wymieraniu\u201d[3], wp\u0142yw radioaktywno\u015bci na \u017cycie na Ziemi[4] czy wszechobecno\u015b\u0107 plastiku staj\u0105cego si\u0119 niemal\u017ce pi\u0105tym \u017cywio\u0142em \u2013 zar\u00f3wno \u017cyciodajnym, jak i \u015bmierciono\u015bnym[5] oraz to, w jaki spos\u00f3b dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka przyczyni\u0142a si\u0119 do tych proces\u00f3w. Pewnym jest, i\u017c Antropocen zdaje z tych powi\u0105za\u0144 spraw\u0119, nie znaczy to jednak, \u017ce wolny jest od kwestii problematycznych, do niekt\u00f3rych z nich jeszcze powr\u00f3c\u0119.<\/p>\n

Z drugiej strony, humanistyka a\u017c kipi od mnogo\u015bci stanowisk, teorii, pyta\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby\u015bmy uzna\u0107 za \u2013 w istocie \u2013 posthumanistyczne, to znaczy odchodz\u0105ce od usytuowania cz\u0142owieka w centrum, wcielaj\u0105ce w \u017cycie rozmaite nieantropocentryczne modele, poj\u0119ciowo\u015bci i wizje, kieruj\u0105ce si\u0119 ku \u015bwiatu poza-ludzkiemu, wi\u0119cej-ni\u017c-ludzkiemu, nie-ludzkiemu. Tymczasem w samej nazwie \u201eAntropocen\u201d nagle powraca anthropos \u2013 jaki\u015b zdawa\u0142oby si\u0119 ujednolicony Cz\u0142owiek, esencja Cz\u0142owieka \u2013 zar\u00f3wno szkodnika, jak i potencjalnego zbawcy \u015bwiata, kt\u00f3ry nadwyr\u0119\u017ca\u0142 przez dziesi\u0105tki lat. Nasuwa si\u0119 zatem pytanie \u2013 o co tu chodzi?<\/p>\n

Jedn\u0105 ze strategii podej\u015bcia do wzmiankowanych tu problem\u00f3w jest perspektywa feministyczna, o tyle b\u0119d\u0105ca tu szczeg\u00f3lnie na miejscu, \u017ce feminizm od lat penetruje relacje mi\u0119dzy natur\u0105 a kultur\u0105, ludzkim a nie-ludzkim czy cz\u0142owiekiem a \u015brodowiskiem naturalnym[6]. Takie podej\u015bcie i refleksj\u0119 nad Antropocenem z feministycznego punktu widzenia oferuje ksi\u0105\u017cka Anthropocene Feminism pod redakcj\u0105 Richarda Grusina b\u0119d\u0105ca zbiorem esej\u00f3w reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne dyscypliny naukowe i metodologie. Autorami i autorkami zebranych artyku\u0142\u00f3w s\u0105 zar\u00f3wno osoby znane polskim czytelnikom i czytelniczkom takie jak Rosi Braidotti[7], Stacy Alaimo[8] czy Myra J. Hird[9], jak i mniej znane, a przynajmniej dot\u0105d niet\u0142umaczone, jak: Claire Colebrook, Elizabeth A. Povinelli, Lynne Huffer, Alexander Zahara, Joshua Clover, Juliana Spahr, Jill S. Schneiderman, Dehlia Hannah czy Natalie Jeremijenko.<\/p>\n

Niejednoznaczne i celowo nieujednoznaczniane relacje feminizmu z natur\u0105, \u201e\u017cyciem samym\u201d, anty-antropocentryzmem s\u0105 tu wa\u017cn\u0105 materi\u0105 refleksji \u2013 to w\u0142a\u015bnie te zagadnienia otwiera przed nami Antropocen (nawet je\u015bli niekiedy mo\u017cemy mie\u0107 wra\u017cenie, \u017ce wywa\u017ca otwarte drzwi). Dla przyk\u0142adu Lynne Huffer omawia dwie strategie obchodzenia si\u0119 z natur\u0105 w ramach teorii feministycznej: denaturalizacji (egzemplifikowanej tu przez dociekania Judith Butler) i renaturalizacji (dla kt\u00f3rej ilustracj\u0105 jest my\u015bl Elizabeth Grosz) i pokazuje, w jaki spos\u00f3b zagadnienie \u201e\u017cycia samego\u201d wpisuje si\u0119 w te teorie, wo\u0142a o problematyzacj\u0119 (przy u\u017cyciu metody genealogicznej Michela Foucaulta), kt\u00f3rej wzmiankowanym teoriom brakuje i wy\u0142ania jako problem naszych czas\u00f3w par excellence (odsy\u0142aj\u0105c do lamusa p\u0142e\u0107 czy r\u00f3\u017cnic\u0119 p\u0142ciow\u0105, na kt\u00f3r\u0105 \u2013 jako na problem \u201enaszego wieku\u201d wskazywa\u0142a Luce Irigaray w Ethique de la difference sexuelle w 1984 roku). Braidotti twierdzi nawet, \u017ce feminizmowi, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 humanizmem i kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do p\u0119kni\u0119cia oblicza \u201eCz\u0142owieka rozumu\u201d, bli\u017cej jest do posthumanizmu, \u017ce to w\u0142a\u015bnie feministyczne i postkolonialne metodologie s\u0105 teoriami najbardziej adekwatnymi dla posthumanistycznej epoki Antropocenu.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 do przeczytania na stronie Nowa Orgia My\u015bli:\u00a0http:\/\/nowaorgiamysli.pl\/index.php\/2017\/12\/07\/feminizmem-w-antropocen\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Monika Rogowska-Stangret Recenzja z ksi\u0105\u017cki “Anthropocene Feminism” Feminizmowi, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 humanizmem i kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do p\u0119kni\u0119cia oblicza \u201eCz\u0142owieka rozumu\u201d, bli\u017cej jest do posthumanizmu \u2013 to w\u0142a\u015bnie feministyczne i postkolonialne metodologie s\u0105 teoriami najbardziej adekwatnymi dla posthumanistycznej epoki Antropocenu. Na prze\u0142omie XX i XXI wieku \u015bwiat nauki zawojowa\u0142o okre\u015blenie nowej epoki geologicznej: Antropocenu.…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1672,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-1671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-49","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1671"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1676,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1671\/revisions\/1676"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1672"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kartografieobcosci.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}